Design

A DIY Design Education

Một bài viết dành cho team "vô học" (đã trong nháy nháy roy nhé). Theo ý hiểu của mình ở đây, cái sự học là sự cả đời. Nếu bạn không từng theo học một trường thiết kế bài bản, không bắt đầu một cách bài bản như học kỹ năng và tư duy sáng tạo, thì bạn vẫn có những cách khác để sở hữu những kiến thức đó. Đó là:

  • Học mỗi ngày;
  • Thực hành không ngừng không ngừng;
  • Cập nhật thời thế để không bị bỏ lại và tận dụng công nghệ giúp cho công việc của mình thuận tiện hơn;
  • Cuối cùng đừng quên hoà mình vào cộng đồng, chia sẻ những chuyện thăng trầm, chia sẻ kiến thức, chia sẻ kinh nghiêm,... để thu nhận những feedback, bài học, và nhưng người bạn tuyệt với.

Bài viết cung cấp một số nguồn thông tin hữu ích như: các tools thiết kế phổ biến, các trang cung cấp khoá học online chất lượng, một số các để nhận được feedback cho thiết kế, một số extentions cho trình duyệt web hữu ích, và cuối cùng là một số cộng đồng hữu ích (cái này thì ai in-tơ-ná-sừn-nồ có thể tiếp cận, còn không mình cứ năng động trong một số cộng đồng về thiết kế như group Vietnam UX/UI Designers, UX Practitioner Vietnam,  Eggcademy online hoặc follow học hỏi các Key opinion leader trong ngành hiện nay ở VN như trong danh sách này).

Ngoài ra, mình có link lại một số bài viết ở đây, trong thời gian mình tự học mày mò về Design nói chung và UX nói riêng thì mình nhặt nhạnh tổng hợp những chia sẻ kinh nghiệm của anh chị đi trước hay các bạn trẻ tài năng của làng design Việt Nam. Đều liên quan đến việc tự học thiết kế. Beginner nào chưa đọc, nên đọc:


Tác giả là sinh viên tại Stanford và là một thực tập sinh thiết kế sản phẩm (product design) tại Facebook, nơi anh được được góp phần thiết kế sản phẩm cho hàng tỷ người trên khắp thế giới. Nhưng anh ấy đã không học thiết kế mà dành thời gian ở trường để học các lớp về triết học, khoa học máy tính, tâm lý học và ngôn ngữ học. Hầu hết những gì anh biết về thiết kế sản phẩm đều đến từ việc tự học và trải nghiệm thực tế.

Đối với những người không có nền tảng trải qua một chương trình thiết kế, con đường trở thành một nhà thiết kế sản phẩm có thể là mông lung không chắc chắn.

Kể cả đối với những người đã từng học tại trường thiết kế, nhiều chương trình học đã lỗi thời do dạy những kỹ năng truyền thống hoặc bị cô lập do kiến thức không thể bao trùm đầy đủ mảng thiết kế sản phẩm (product design) toàn diện từ ý tưởng đến thực thi, ngày nay. Facebook chia nhỏ phạm vi đó thành ba phần:

    1. Tư duy sản phẩm (product thinking)
    2. Thiết kế tương tác (interaction design)
    3. Gia công và thực thi (craft and execution).

Dưới đây là bộ sưu tập các chiến lược và tài nguyên có giá trị nhất thời thời đi học ở trường và khi xây dựng porfolio của mình.

Tìm hiểu các công cụ

Tại Facebook, designer sử dụng nhiều công cụ khác nhau trong quy trình thiết kế. Người mới bắt đầu chắc chắn cảm thấy rất khó khăn khi phải học rất nhiều chương trình (SketchPhotoshop để tạo mockups, và OrigamiFramer JS để tạo mẫu...) Tuy nhiên, khi bắt đầu công việc, bạn sẽ thấy thấy rằng con đường học tập không khó như cảm nhận ban đầu.

Lời khuyên: Nên làm theo các Tutorials online trang như Envato - bạn sẽ học được về các công cụ và sử dụng chúng, đơn giản như tìm kiếm từ khoá “Photoshop tutorial for graphic design” sẽ tìm ra cả kho tàng tutorials cụ thể đến từng bước một cho bạn. Nhiều công ty xây dựng phần mềm thiết kế (design programs) cũng có cộng đồng Facebook của riêng họ, như Origami groupFramer group, nơi bạn có thể đặt câu hỏi nếu bạn gặp khó khăn.

Tham gia các khóa học online

Hãy coi internet là ngồi trường dạy design của bạn. Có rất nhiều tài nguyên online rất chất lượng, từ các chương trình học các công cụ thiết kế (design programs) đến các chương trình xây dựng cho bạn kiến ​​thức cơ bản về nguyên tắc thi giác (visual design fundamentals)

Dưới đây là một số lớp học thiết kế online cực tốt:

  • Coursera: Thiên về conceptual side, được giảng dạy bởi các trường đại học khác nhau. Cung cấp các lớp học như thiết kế UX (UX design), thiết kế tương tác (interaction design) và thiết kế đồ họa (graphic design).
  • Lynda (giờ đã nhập với Linkedin Learning): Cung cấp các lớp học bao gồm cả nguyên tắc cơ bản về thiết kế (design fundamentals) và công cụ thiết kế (tools).
  • CreativeLive: Cung cấp các lớp nghệ thuật và thiết kế (art and design), cùng với các nguyên tắc cơ bản và công cụ thiết kế (design fundamentals and tools).
  • Skillshare: Cung cấp các lớp sáng tạo chữ thư pháp (hand lettering) đến nhiếp ảnh (photography); cũng có các lớp về các công cụ thiết kế như Framer JS và Photoshop/Illustrator.

Nhận "gạch đá" từ những người xung quanh

Một cách hay khác để cải thiện kỹ năng đó là tìm cách nhận feedback từ đồng nghiệp, cộng đồng thiết kế và thậm chí cả những người bạn ngưỡng mộ thiết kế của họ trên internet.

Một trong những cách mạnh mẽ nhất bạn có thể nâng cao thiết kế của riêng mình là nhận feedback.

Ở Facebook, designer thường cho rằng feedback là một món quà. Phê bình là một trải nghiệm nền tảng của các trường. Tuy nhiên, nếu không theo trường design từ đầu, vẫn có rất nhiều cách để bạn có thể tìm thấy feedback đó.

Có hàng tá group online nơi bạn có thể chia sẻ ảnh chụp màn hình về những gì bạn đang làm việc và nhận phản hồi từ cộng đồng.

Đây chỉ la một vài ví dụ:

  • HH Design: Cộng đồng thiết kế trong về  công nghệ.
  • HH Illustrate: Nhóm tập trung chia sẻ về công việc thiết kế visual.
  • Designers Guild: Các nhà thiết kế trên nhiều ngành khác nhau cùng nhau trên Facebook để chia sẻ suy nghĩ và hỗ trợ lẫn nhau.
  • The Designers League:  Nơi dành cho quảng cáo vào mạng và chia sẻ công việc của họ để phản hồi.
  • IxDA: Tổ chức chính thức tập trung vào thiết kế tương tác; tổ chức các bảng thảo luận nơi các nhà thiết kế có thể thảo luận các câu hỏi và chia sẻ về các chủ đề trong thiết kế tương tác.
  • UX Practitioner Vietnam
  • Eggpresso
  • Việt Nam UI/UX Designers
  • Vietnam UX/UI Designers
  • ...

Việc đưa ra feedback có tính phê bình cũng có giá trị như nhận việc feedback; Điều này cho phép bạn luyện các kỹ năng quan sát và thể hiện câu từ. Chia sẻ suy nghĩ với người khác để đổi lấy sự giúp đỡ của họ và bạn vừa được học hỏi và vừa có thể kết nối với cộng đồng. Team design ở Facebook có phát triển chương trình open design critique program - khuyến khích tham gia!

Xây dựng nền tảng

Ngoài tận dụng các nguồn tài nguyên online, việc đọc có thể giúp bạn hình thành sự đồng cảm và ty duy thiết kế.

Trường thiết kế truyền thống cung cấp các lớp chuyên đề như chữ và nguyên tắc cơ bản về thiết kế thị giác (typography and visual design fundamentals), nhưng việc đọc sách về những lĩnh vực này có thể giúp bạn lấp đầy khoảng trống kiến thức và kinh nghiệm; cho phép bạn tiếp cận với vốn từ vựng thiết kế chung. Các sách khác về các lĩnh vực như nghiên cứu người dùng (user research) có thể cho bạn những "sự thật ngầm hiểu" mới (fresh insight) về nhiều khía cạnh xung quanh thiết kế.

Dưới đây là một số cuốn sách nên đọc vê product design:

  • The Design of Everyday Things - Donald Norman
    Một cuốn nhập môn nổi tiếng về các quy tắc của thiết kế ứng dụng (rules of usable design), với các ví dụ về thiết kế tốt và xấu trong đời sống hàng ngày.
  • Universal Principles of Design - William Lidwell, Kritina Holden, Jill Butler
    Một cuốn bách khoa toàn thư về các concept thiết kế và ví dụ.
  • Don’t Make Me Think! - Steve Krug
    Một cuốn kinh điển về web usability and user testing.
  • Thinking with Type - Ellen Lupton
    Một cuốn hướng dẫn về kiểu chữ cho in ấn và on screen.
  • Graphic Design: The New Basics - Ellen Lupton và Jennifer Cole Phillips
    Cuốn giới thiệu về thiết kế đồ họa và cách sử dụng ngôn ngữ thị giác trong thiết kế.

Nói chung, đọc tiểu thuyết hoặc văn học về nhiều thể loại khác nhau cũng là một trong nhiều cách để bạn tăng sự đồng cảm của mình cho những người không cùng chung lĩnh vực với bạn - một kịch bản rất thường gặp trong thiết kế.

Luôn cập nhật với thị trường

Khi bạn làm việc với kỹ năng kỹ thuật thiết kế của mình, bạn vẫn nên giữ liên lạc với những gì đang xảy ra trong cộng đồng thiết kế. Cập nhật tin tức thiết kế có thể giúp bạn khám phá các công cụ mới giúp công việc của bạn dễ dàng hơn và giúp bạn chia sẻ kho kiến ​​thức với các nhà thiết kế khác.

Để luôn cập nhật tin tức mới nhất, lời khuyên là bạn nên đọc càng nhiều càng tốt từ các designer và tổ chức, những người đã dành hàng giờ để đúc kết và chia sẻ kiến ​​thức của họ về thiết kế. Hãy thử dành khoảng 30 phút đến 1 giờ mỗi ngày để cập nhật kịp thời mọi thứ mọi người đang làm, tư duy và viết ra. Để bắt đầu, dưới đây là một số bản tin design mà bạn có thể đăng ký:

  • Sidebar: 5 linh thiết kế tuyệt vời/mỗi sáng.
  • It’s Nice That: Bộ sưu tập hàng ngày hướng nghệ thuật/sáng tạo hơn là thiết kế sản phẩm, nhưng có nguồn cảm hứng tuyệt vời cho thiết kế đồ họa và giới thiệu các nghệ sĩ và triển lãm mới.
  • InVision Digest: Bản tin được thực hiện bởi InVision; thu thập một loạt các cuộc phỏng vấn thiết kế, tài nguyên và bài viết thú vị.
  • Product Design Weekly: Cập nhật tin và tài nguyên thiết kế hàng tuần.

Hãy thử đọc các bài viết của Julie Zhuo về thiết kế sản phẩm cũng như các bài đăng Medium của Facebook Design, nơi ghi lại các bài học kinh nghiệm từ nhóm design. Có thể cài đặt các tiện ích mở rộng (extensions) trên web browser như Panda để nắm bắt những tin tức và cảm hứng thiết kế mới nhất, bất cứ khi nào bạn mở một tab mới.

Có được trải nghiệm

Một khi bạn cảm thấy như bạn đã nắm bắt được về lĩnh vực thiết kế mình muốn theo đuổi và bạn đã xây dựng một vốn kỹ năng nhất định thông qua thực hành, bạn có thể quyết định apply interview for a design internship - bạn sẽ bất ngờ khi biết được mình có thể học được gì từ một công viêc.

Việc thiết kế sản phẩm cho người dùng thực tế sẽ khiến bạn trở nên chu đáo, cẩn trọng hơn trong các quyết định thiết kế và làm việc với một nhóm sẽ định hình nên quy trình thiết kế của bạn.

Nếu thực tập không phải là lựa chọn của bạn, bạn có cũng có thể theo đuổi một dự án riêng của mình. Dự án cá nhân là một cách tuyệt vời để xây dựng kinh nghiệm và giúp bạn tiến về phía trước. Lettering side projects của Jessica Hische, Purveyors of Packaging website của Graham and Melissa Ebetsch, và dự án minh họa Glass Quarter Full illustration project của Elen Winata là các ví dụ về personal project tuyệt vời. Thực hành xây dựng một trang web, thiết kế một loạt poster hoặc tạo một hệ thống branding. Bạn có thể tham khảo các project được chỉ định trong các trường thiết kế và tự giải quyết chúng. Hãy xem những câu chuyện liên quan của sinh viên nghệ thuật và thiết kế related stories by art and design students nói về bài tập yêu thích của họ.

Cộng tác với các nhà thiết kế và nhà sản xuất khác cũng có thể giúp bạn mở rộng giới hạn các dự án của mình. Nếu bạn biết những người bạn có kinh nghiệm về thiết kế hoặc lập trình, hãy thử xây dựng thứ gì đó với nhau! Nó có thể là một trang web hoặc một ứng dụng, một tạp chí hoặc thậm chí là một loạt các bài viết về thiết kế hoặc các sở thích khác mà bạn muốn chia sẻ. HH Design’s blog là một ví dụ điển hình về một dự án phối hợp - các nhà thiết kế từ 9.000 thành viên cộng đồng của họ đóng góp bằng cách viết các bài viết về mọi thứ từ Đàm thoại về UI, đến chuyện làm dụng đến lạm dụng animation trong thiết kế.

Bạn được gì? Nếu bạn thực hành và kết hợp thực hành với nhận feedback, bạn sẽ cải thiện.

Tham gia các buổi  meetup trực tiếp của các cộng đồng designer

Tham dự các sự kiện và cuộc gặp ở ngoài đời thực là một cách tuyệt vời để mở rộng mối quan hệ của bạn và gặp gỡ, networking với những người bạn có khả năng cùng làm việc:

  • CreativeMornings: Kho bài giảng sáng tạo.
  • Dribbble meetups: Các sự kiện tự tổ chức nơi các designer gặp nhau để xây dựng local design community.
  • Designers + Geeks meetups: Nơi gặp gỡ của các designer và giới công nghệ để cùng nhau thảo luận và kết nối về công nghệ và khởi nghiệp.
  • XX+UX events: Meet up hàng tháng dành cho phái nữ làm UX.

Nếu không có nhiều design meetup nơi bạn sinh sống, bạn có thể tạo lập meetup của riêng mình (start your own). Ngoài việc tham dự các buổi meetup trực tiếp, hoạt động tích cực trong cộng đồng trực tuyến và chia sẻ công việc của bạn cũng sẽ giúp bạn có cơ hội hợp tác trong tương lai!

Nếu bạn đang thử tất cả những điều này và bạn cảm thấy như bạn chưa tiến bộ, hãy nhớ rằng việc này cần nhiều thời gian. Khi bạn tập trung và  thực hành nhiều hơn, cảm giác về thiết kế và khả năng đánh giá thiết kế tốt hay xấu của bạn sẽ phát triển. Tham khảo bài nói chuyện nổi tiếng về chuyện "Tiến thoái lưỡng nan" dilemma facing beginners của người mới bắt đầu làm công việc sáng tạo:

“It is only by going through a volume of work that you will close that gap, and your work will be as good as your ambitions.”
Chỉ có cách trải qua một khối lượng công việc nhất định, bạn mới có thể thu hẹp khoảng rỗng kiến thức, và sản phẩm của bạn rồi sẽ tốt như bạn kỳ vọng.

Hãy tiếp tục làm và sáng tạo. Chúc các bạn những điều tuyệt vời nhất trong hành trình của bạn với thiết kế sản phẩm (product design).


Bài viết được dịch và sửa đổi cho phù hợp với chủ đề Tự học thiết kế ở Việt Nam, từ A DIY Design Education - Facebook Design - Medium của tác giả Katherine Liu - một product designer, kiêm hoạ sỹ vẽ minh hoạ làm việc cho Facebook, có sở thích viết và chia sẻ trên blog cá nhân www.katherineliu.me